Το «ακολούθησε τα όνειρά σου» είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα εμπνευσμένα κλισέ—ίσως η πιο συχνά εκφρασμένη ιδέα έμπνευσης που υπάρχει. Από τη μία, μας ενθαρρύνει να μη μένουμε ικανοποιημένοι μέσα στην ασφαλή μας ζωή, αλλά να κάνουμε το άλμα, να ακολουθήσουμε το πάθος που θα μας καθοδηγούσε αν του δίναμε απλώς μια ευκαιρία. Από την άλλη, όμως, μήπως σε αρκετούς που το έχουν τολμήσει υπάρχει ένα «ασφαλές δίχτυ» που λέγεται αποταμίευση πόρων; Ώστε, σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά, να μην πάει τελείως στραβά;
Η φάση του «δεν ξέρω τι θέλω»
Για ένα πολύ μεγάλο διάστημα αφού αποφοίτησα από το πανεπιστήμιο, ένιωθα εντελώς χαμένη ως προς το τι έπρεπε να κάνω στη συνέχεια. Ενώ τελείωσα τη Γαλλική Φιλολογία, δεν ήθελα επουδενί να διδάξω γαλλικά. Μεγαλωμένη σε ένα περιβάλλον με αυστηρή μητέρα, καθηγήτρια, που με κυνηγούσε στο διάβασμα, δεν είχα καμία διάθεση ούτε όρεξη να διδάξω. Δεν ένιωθα ούτε την ανάγκη ούτε ότι είμαι κάποια αυθεντία σε κάτι.
Επειδή δεν είχα ιδέα τι ήθελα να κάνω επαγγελματικά, ούτε καν είχα ασχοληθεί με το τι ήταν αυτό το «πάθος» που φαινόταν τόσο σημαντικό σε κάποιους, αυτό που έκανα ήταν να ακολουθήσω την προτροπή του πατέρα μου να βρω μια δουλειά γραμματειακής υποστήριξης σε κάποιον γνωστό του.
Τα «ενδιαφέροντα» που δεν έγιναν ποτέ πάθος
Παράλληλα, συνέχιζα τις σπουδές μου στις ξένες γλώσσες, κάνοντας μεταφραστικές σπουδές στο Βρετανικό Συμβούλιο και μαθαίνοντας ισπανικά. Πήρα, μάλιστα, και το δίπλωμα. Με τις γλώσσες πάντα είχα καλή σχέση.
Συνέχισα να εργάζομαι ως υπάλληλος γραφείου σε διάφορες δουλειές και τα βράδια να βγαίνω σε μπαρ και καφέ και να πηγαίνω πολύ σινεμά. Επίσης, άρχισα να ταξιδεύω στο εξωτερικό και επισκέφτηκα αρκετά μέρη στην Ευρώπη και Αμερική. Τα ταξίδια πάντα ήταν και είναι πάθος για μένα.
Στη συνέχεια, ξεκίνησα με το γράψιμο. Άλλωστε, πάντα ήμουν «συγγραφέας» με την πιο γενική έννοια. Έγραφα συστηματικά για αρκετά χρόνια στο μπλογκ funnyface. Μετά από τρία-τέσσερα χρόνια που έγραφα πολύ τακτικά στο μπλογκ, άρχισα να δημοσιεύω άρθρα πιο αραιά μέσα στον χρόνο—μπορεί και δύο τον χρόνο. Τότε συνειδητοποίησα ότι δεν με οδηγούσε κάτι από μέσα μου. Ήταν μια περίοδος που ένιωθα την ανάγκη να γράφω και μετά αυτό έπαψε.
Έπειτα, ξεκίνησα να κάνω ραδιοφωνικές εκπομπές με μουσική ντίσκο και 80s, μια μουσική που λατρεύω ακόμα και σήμερα. Ήμουν παραγωγός για τρία χρόνια σε έναν ιντερνετικό σταθμό και είχαμε διοργανώσει αρκετά πάρτι με θέμα τη ντίσκο, φυσικά.
Ακολούθησα για μια περίοδο ορειβατικούς συλλόγους και έκανα κάποιες πολύ όμορφες πεζοπορίες στα βουνά της Ελλάδας. Είδα τα πράγματα με μια άλλη προοπτική τότε· όμως καταπονήθηκαν τα γόνατά μου σε κάποιες πεζοπορίες με έντονη κατάβαση και έκτοτε κάνω μικρές διαδρομές.
Δοκίμασα για ένα διάστημα να μάθω παραδοσιακούς χορούς. Πήγα για κάνα-δυο χρόνια, αλλά μάλλον δεν το είχα—δεν εξελίχθηκα. Με τη χειροτεχνία επίσης δεν το έχω. Μια πολύ καλή φίλη, εικαστικός, με ενθάρρυνε να ξεκινήσω να πηγαίνω μαζί της για κέντημα, αλλά δεν μου έκανε «κλικ». Όλα ήταν ενδιαφέροντα και μπορούσαν να είναι διασκεδαστικά, αλλά κανένα δεν ήταν το «πάθος» μου. Στην πραγματικότητα, ακόμα δεν ξέρω τι εννοούν οι άνθρωποι όταν λένε «ακολούθησε το πάθος σου».
Self-development, αλλά χωρίς «αποκάλυψη»
Έχω παρακολουθήσει διάφορα εργαστήρια γιόγκα, θεατρικό εργαστήρι, βιωματικά μαθήματα για το «πώς να βρεις τον σκοπό σου». Το αποτέλεσμα; Περισσότερη αυτογνωσία, μεγαλύτερη κατανόηση του τι με τρέφει (η φύση, μια σχέση αγάπης, τα βιβλία, η μουσική, τα ζώα, το να φυτεύω λουλούδια την άνοιξη), αλλά χωρίς να πλησιάσω περισσότερο στο να ξέρω ποια όνειρα να ακολουθήσω ή ποιος είναι ο «σκοπός» μου σε σχέση με πριν από 30 χρόνια.
Το όνειρο που όντως ακολούθησα
Στη μεγάλη κρίση στην Ελλάδα ακολούθησα ένα μεγάλο όνειρο που είχα: να ζήσω στο εξωτερικό. Μετανάστευσα μαζί με τον σύντροφό μου στη Νορβηγία. Έζησα και εργάστηκα εκεί έξι χρόνια. Η πρόκληση; Τεράστια. Διαφορετική κουλτούρα, νοοτροπία, κλίμα και, βέβαια, γλώσσα. Έμαθα νορβηγικά καλά και, τελικά, όταν επέστρεψα στην Ελλάδα—πριν από σχεδόν έξι χρόνια—διδάσκω νορβηγικά.
Μπορώ να πω ότι το να μοιράζομαι το βίωμα της ζωής μου εκεί έγινε πάθος και έμπνευση για τους μαθητές μου. Κατά κάποιο τρόπο, κάνω ένα είδος coaching πέρα από τη διδασκαλία της γλώσσας, βοηθώντας τους να κατανοήσουν τα «θέλω» τους και πώς να προωθήσουν τον εαυτό τους για την εύρεση εργασίας και για επαγγελματικά θέματα. Ίσως, βέβαια, το ότι ακούω τα παράπονά τους για την Ελλάδα και ότι διδάσκω κυρίως αρχάριους να με κουράζει. Βέβαια, οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, όπως και οι ανάγκες τους, και αυτό από μόνο του σε βγάζει από τον «αυτόματο πιλότο». Εμπλουτίζω το μάθημα με διαδραστική εργασία αλλά και κουβέντα. Κάποτε, βέβαια, στα νιάτα μου δεν ήθελα να ακούσω για διδασκαλία και τελικά ήρθαν τα πράγματα έτσι που τώρα αυτό με γεμίζει ως εργασία.
Ανάμεσα σε δύο χώρες
Πιάνω, όμως, τον εαυτό μου να αναπολεί τα δικά μου όνειρα σε σχέση με τη μετάβαση και τη ζωή στο εξωτερικό. Γιατί γύρισα στη χώρα από όπου ήθελα αρχικά να φύγω; Όσο ζούσα εκεί, μου έλειπε η Ελλάδα σε κάποια πράγματα—κυρίως ο άφθονος ήλιος, οι φίλοι και το φαγητό. Όσο ζω τώρα στην Ελλάδα, μου λείπει η Νορβηγία. Μου λείπουν οι φίλοι που γνώρισα εκεί, το άφθονο πράσινο και ο καθαρός αέρας. Και το σύστημα λειτουργούσε γενικά.
Και τώρα, λοιπόν;
Ποια είναι τα όνειρά μου για τη νέα δεκαετία της ζωής που γλυκοχαράζει;
Ίσως να χρειάζεται αλλαγή οπτικής. Στη φάση που διανύω είμαι αρκετά ικανοποιημένη με τη ζωή σε κάποιους τομείς, αλλά όχι ιδιαίτερα παθιασμένη με κάτι συγκεκριμένο. Επίσης, δουλεύω μερική απασχόληση. Η αλήθεια είναι ότι το να δουλεύεις οκτώ ώρες διδάσκοντας παιδιά και ενήλικες δεν θα ήταν βιώσιμο. Θα μπορούσα να συνεχίσω στον ίδιο επαγγελματικό χώρο για καιρό ακόμα; Νομίζω ότι θα χρειαστεί μια τροποποίηση, αλλά η διδασκαλία και το μοίρασμα εμπειριών και γνώσεων πάντα με εμπνέει και με συγκινεί.
Σε επίπεδο πνευματικό, υπάρχει και η υπόθεση ότι υπάρχει κάτι σαν «σκοπός» πέρα από το να ζούμε, να εξελισσόμαστε και να αγαπάμε ο ένας τον άλλον—ότι κάπου πριν γεννηθούμε μας ανατέθηκε ένας ανώτερος σκοπός και ότι αυτό που κάνουμε τώρα, δηλαδή η ίδια η ζωή (δουλειά, σχέσεις, καθάρισμα, ανατροφή παιδιών, συγγραφή κ.λπ.), δεν είναι αρκετό. Υπάρχει ο φόβος των σύγχρονων κοινωνιών ότι η ζωή, που συχνά είναι κοπιαστική, είναι το μόνο που υπάρχει. Αλλά τι γίνεται αν αυτό είναι όλο—και είναι εντάξει;
Μερικές δικές μου «αλήθειες»
Τα «εμψυχωτικά» ρητά τις περισσότερες φορές με στρεσάρουν, για κάποιον δικό μου βαθύτερο λόγο. Είναι υπεραπλουστευμένα, αγνοώντας την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης εμπειρίας. Είναι δημοφιλές να δημοσιεύονται τέτοια αποφθέγματα στα κοινωνικά δίκτυα. Μήπως να γράψω κι εγώ τα δικά μου;
«Κάνε αυτό που σου δίνει χαρά και μετά, πολλές φορές, κάνε πράγματα που δεν θέλεις επειδή έχεις ευθύνες απέναντι σε άλλους.»
«Μερικές φορές η ζωή είναι δύσκολη και απαίσια—και κοίτα σε! Έχεις αντέξει μέχρι τώρα!»
«Κάνεις το καλύτερο που μπορείς: συνέχισε έτσι!»
«Μερικές φορές οι μικρές στιγμές ευτυχίας είναι αρκετές.»
«Δεν χρειάζεσαι κάποιο μεγάλο πάθος αν είσαι καλός άνθρωπος και έχεις αυτογνωσία.»
Τελικά, τι είναι «πάθος»;
Το «πάθος» μου, αν έτσι ονομάζεται αυτό που θεωρώ σημαντικό, είναι να ζω μια καλή ζωή: να μαθαίνω και να εξελίσσομαι, να βοηθώ όσο μπορώ τους γύρω μου, να συνδέομαι και να είμαι παρούσα σε ό,τι συμβαίνει. Αυτό απαιτεί χρόνο και ενέργεια. Και τις περισσότερες φορές δεν μοιάζει καθόλου παθιασμένο. Μοιάζει δύσκολο, βαρετό ή μπερδεμένο. Ή με κάνει να νιώθω θλίψη ή κούραση. Και μετά, κάποιες φορές, υπάρχει μια στιγμή σύνδεσης ή χαράς ή ομορφιάς που το κάνει να αξίζει.
Δεν νομίζω ότι υπάρχει μεγαλύτερος σκοπός από αυτό. Και είναι φορές που, σε κάποιες ανώνυμες καθημερινές στιγμές, συνδέομαι και περνάω όμορφα και το συνειδητοποιώ πολύ αργότερα, σε μια άσχετη στιγμή.
Ίσως η ερώτηση είναι άλλη
Ίσως θα είχε περισσότερο νόημα να μας προτρέπουν να «βρούμε πάθος σε κάτι που ήδη κάνουμε». Άλλωστε, οι περισσότεροι από εμάς αφιερώνουμε τουλάχιστον λίγο χρόνο σε πράγματα που αγαπάμε. Μπορεί να μην είναι εφικτό να τα κάνουμε επάγγελμα, αλλά μπορούμε να βρίσκουμε χαρά και πάθος στις στιγμές που τα κάνουμε. Και πολλοί από εμάς περνάμε πολύ χρόνο κάνοντας πράγματα που δεν αγαπάμε ιδιαίτερα αλλά γνωρίζουμε ότι είναι χρήσιμα.
Πώς μπορούμε να βρούμε πάθος και σκοπό σε αυτές τις στιγμές;
Αυτό είναι το ερώτημα που χρειάζεται να θέσουμε στους εαυτούς μας—και να είμαστε υπομονετικοί για το πότε θα λάβουμε απάντηση, η οποία μπορεί να έρθει απροσδόκητα.