Περί μνήμης, διάνοιας, ταυτότητας-εγώ, απόλυτης νοημοσύνης

Διαλέξεις απο τον γιογκι Sadguru

Ειναι πολλές μέρες, μήνες θα έλεγα που με κατακλύζουν οι αναμνήσεις από τη ζωή μου στη Νορβηγία. Είναι κάτι που συνηθιζω να κάνω, να υπεραναλύω και να χάνομαι στις σκέψεις. Και σήμερα άκουσα ομιλίες απο τον σπουδαίο αυτό γιογκι φιλόσοφο και θέλω να τις μοιραστώ μαζί σας γιατί με βοηθησαν να δω με περισσότερη προοπτική τη λειτουργία της μνήμης και των αναμνήσεων εν γένει. Προσπαθησα να αποδώσω σε ελέυθερη μετάφραση τις διαλέξεις του περί μνήμης και σας τις παραθέτω:

Είναι η μνήμη κατάρα ή ευλογία;

“Η ανθρώπινη μνήημη ειναι καταπληκτικό πράγμα. Εξαιτίας της ικανότητας της μνήμης έχουμε επιστήμη, τεχνολογία, πολιτισμό, αλλά ταυτόχρονα ειναι η ανθρώπινη μνήμη που είναι η πηγή της δουλείας. Ειναι σαν μια πόρτα που μπορούμε να την ανοίξουμε ή να την κλείσουμε. Οταν οι πόρτες ανοιγουν μπροστα σου ειναι κατι υπέροχο, αν όμως οι πόρτες κλείνουν στα μούτρα σου το θεωρείς απόρριψη, κάτι κακό. Ετσι ειναι και η μνήμη. Η μνήμη μας βοηθάει να πληροφορούμαστε για διάφορα πράγματα και να τα θυμόμαστε. Η βάση του ανθρωπινου πολιτισμού ειναι η μνήμη. Και μεταδίδεται απο γενιά σε γενιά σε όλα τα επίπεδα. Η μνήμη ομως κανει τη ζωη σου επαναλαμβανόμενη κι οχι δεκτική, μπαίνει στον αυτόματο. Η χαρά της εξερεύνησης, του αυθορμητισμού μειωνεται σιγα-σιγά εξαιτιας της μνημης. Οταν οι ανθρωποι μαθαινουν μονο χρησιμοποιώντας στεγνα την μνημη χωρις τη χαρά της δημιουργίας, πολλα πραγματα συμβαινουν σε επανάληψη. Ενα απλο γεγονος όπως είναι π.χ. η γάτα μας πεθανε, θελουμε να προσθεσουμε και το δραμα σε αυτο, να βαλουμε λίγη σαλτσα ώστε να γινει η περιγραφή πιο ρεαλιστική, γιατι ετσι εχουμε συνηθισει ως άνθρωποι λογω της μνημης. Ο πολιτισμος μας εχει θεμελιωθεί πάνω στην πληροφορια που μεταδιδεται από γενια σε γενιά αλλά με διάφορες προσθήκες, παραμορφώσεις, αλλοιώσεις μεσα στο γραμμικο χρονο, κι ετσι χανουμε τη δυνατότητα μας να δουμε τα πραγματα κατάματα χωρις τις αλλοιωσεις της συλλογικης μνημης. Το μυαλό μας εχει ρυθμιστει ετσι. Ο πολιτισμος ειναι αναμνήσεις. Ειναι μια μνήμη σε επαναληψη.

Η μνημη ειναι πολύ σπουδαία και χρησιμη, ομως πρεπει να την βαζεις στην ακρη καποιες φορες, αλλιώς η ζωη σου γεμιζει με μοτιβα και χανεις τη δεκτικότητα σου.”

Γιατι σχεδον κάθε μας εμπειρία επιλέγουμε να ειναι η πληγή μας;

“Οταν συμβαίνει κατι κακό σε κάποιον, κάποια στιγμή θα ηθελε να το αφήσει πίσω του και να προχωρήσει στη ζωή του, αλλα νιώθει τελικά ενοχή που έχει αυτή την επιθυμία και επιλέγει να μην προχωρησει παρακάτω. Αυτο συμβαινει εξαιτιας μια παρεξηγησης οτι οι άνρθρωποι πρεπει να ξεχασουν για να πάνε παρακάτω, αλλα δεν είναι αυτο το ζητούμενο. Οταν θυμάσαι κατι ασχημο που σου συνέβη, πρέπει να χρησιμοποιείσεις την εμπειρία αυτή σωστά ώστε να το μετατρέψεις σε σοφια και να μαθεις κατι απο αυτο. Αυτο που συνεβη πριν 5 ή 10 χρονια ή κατι που θα συμβει αυριο ή μεθαυριο, είναι κατι που δεν συμβαινει τωρα ετσι δεν ειναι; άρα υποφερεις για κατι που πραγματικα δεν υπάρχει τωρα, και μπορεί ισως σε καποιο επιπεδο να θεωρηθεί σαν τρέλα ετσι δεν ειναι; Ακούγεται σκληρό. Εχουμε μαθει να κουβαλάμε τις πληγές μας σαν επιδεσμους. Οταν κατι ασχημο μας συμβεί ή θα γινουμε σοφοι ή πληγωμενοι απο αυτο. Η ζωη είναι κάποια ποσότητα χρόνων που περνούν σα τα δευτερόλεπτα ενός ρολογιού. Σκεφτειτε οτι καθε ώρα που περνάει, είστε πιο κοντά στο τάφο, ετσι δεν ειναι; υπαρχει τέτοια πολυτέλεια χρόνου να κουβαλάμε την καθε εμπειρία σα πληγή; οχι. Πρεπει να γινεται καποιος σοφοτερος οταν του συμβαινουν ασχημα πραγματα οχι πιο πληγωμενος. Ετσι πρεπει να επιλεγουμε. Ομως το σύστημα της παιδείας που εχουμε δίνει βάση στο να αναπτύξουμε τη μνήμη μαθαινοντας τις επιστήμες και οχι να μελετάμε τη φύση της λειτουργίας του ανθρώπινου μυαλού. Η μεγαλύτερη ιδιότητα- ικανότητα του μυαλού ειναι η μνημη. Φανταστείτε πόσα δισεκατομμυρια αρχεια μνημης εχει όλη η ανθρωπότητα. Κι ομως υποφερουμε στη σκεψη οτι μπορει κατι το κακο να συμβει αυριο. Δεν εχει επενδυσει η ανθρωπότητα στο να μάθει τα παιδια πως να αξιοποιήσουν επικοδομητικα τη μνημη τους, τη φαντασια τους, πως να λειάνουν τις εμπειρίες τους ωστε να μεταμορφωθούν σε σοφη πειρα.

Η μνήμη, η παρούσα εμπειρία και η φαντασία. Αυτές ειναι η τρεις διαστάσεις στη ζωη. Ολη σου η ζωή γινεται στο εδώ και τώρα. Αν χασεις ομως τη διάκριση μεταξυ του παρελθόντος και του μέλλοντος, τοτε όλα σε πληγωνουν και θα επαναλαμβάνονται άσχημα πραγματα. Ο καθενας μας ζει το προσωπικό του δράμα στην προσωπική του σκηνή, αλλα ειναι ανόητο γιατι στην πραγματικότητα δεν υποφερεις στο εδώ και τωρα. Ο ανθρώπινος οργανισμός ειναι η πιο εκλεπτυσμένη μηχανή. αλλα εχουμε διαβάσει τις οδηγιες χρησεως της ; όπως διαβάζουμε τις οδηγίες χρήσης ενος τηλεφωνου, δεν θα επρεπε να διαβάζουμε τις οδηγιες χρήσεως και του ανθρώπινου οργανισμού; αρα η ιδια σου ευφυία σε καταναλώνει, σε ρουφάει και εσύ το ονομάζεις αυτο στρες, αγχος, πόνο και έτσι έστρεψες την ευφυία σου εναντιον σου.”

Τα 4 τμήματα του μυαλού μας

“Στη γιογκικη κουλτούρα δεν υπάρχει μυαλό, υπάρχει το φυσικό σώμα και το νοητικό σώμα.

Αυτο που λεμε μυαλο ειναι ενας συνδυασμός ευφυίας και μνημης. Υπάρχει μνημη στο σωμα μας. Μπορει να μη θυμόμαστε πως μοιάζει ο προ προ προπάππους μας, αλλη η μύτη του βρίσκεται στο δικό μας πρόσωπο. Εμεις δε θυμόμαστε συνειδητά, αλλά το σώμα θυμάται πολύ καλά. Το σωμα μας εχει μνημη εκατονταδων χιλιαδων ετών. Το σώμα εχει πολυ μεγαλύτερη μνήμη από ότι το μυαλο. Η Ευρωπη έδωσε πολυ μεγαλη σημασία στη σκέψη. Kι αυτο έγινε γιατι ήταν μια θρησκευτικά υποταγμένη κοινωνία όπου επιτρεπόταν να διαβάζουν ότι υπάρχει στα βιβλία που θεωρούνται γνώση. Και όταν τους δοθηκε να εχουν λίγο ελευθερία για σκεψη και κατάφεραν να ζουν οχι υποταγμένοι (ευρωπαικός διαφωτισμός, γαλλική επανάσταση), αρχισαν να γιορτάζουν τη σκέψη τους υπερβολικα.

Μπορούμε να σκεφτούμε μόνο απο τα δεδομένα που εχουμε συγκεντρώσει και να τα ανακυκλωνουμε, να τα συνδυάζουμε, αλλα δε μπορούμε να σκεφτούμε κατι καινούργιο, δεν ειναι στη φύση της σκεψης να βρει κατι καινουργιο, μονο να ανακυκλωνει το παρελθόν. Αρα αν αφοσιωνεσαι στον τροπο σκεψης σου, τιποτα το καινουργιο δεν θα συμβει στη ζωή.

Οτι σκεφτομαστε ειναι το ψυχολογικο μας δραμα. Το δραμα ειναι σημαντικο για τον καθένα μας, για τον συνάνθρωπο μας δεν ειναι, κι αυτο συμβαινει γιατι ταυτοποιουμαστε με το δράμα μας. Γιατι ομως το ψυχολογικο μας δραμα, να καθορίζει τη φύση της ζωης μας; ειναι ενα τοσο μικρο γεγονός μπροστα στη ροή της ζωης. Η Ζωή έχει πολυ μεγαλύτερη νοημοσύνη απ’ ότι η ατομική διάνοια.

Τα 4 μέρη του ανθρώπινου μυαλού είναι

1.Διάνοια

Εχουμε δωσει τοση σημασια σε αυτήν και πληρωνουμε πολυ μεγαλο τιμημα ηδη. Εχουμε φτασει στο σημείο να ξερουμε σχεδον τα παντα, αλλα οχι για τη σπουδαιότητα της ζωης. Το παρατηρουμε στα παιδια. Για πρωτη φορα σε αυτη τη γενιά θα δεις 10 χρονών και 12 χρονών παιδια να βαριουνται πάρα πολύ, κατι που δεν συνέβαινε στις παλαιότερες γενιες. Ηταν πολυ συναρπαστικό κάποτε για τα παιδια να θελουν να παιζουν, να εξερευνούν. Τα σημερινα παιδια βαριουνται γιατι βλεπουν τον κόσμο μεσα απο το κινητο τους και την ταμπλετα και τα ξερουν ολα. Είναι οι μικροί ξερόλες που συμπεριφέρονται σαν να είναι 60 και δεν νιωθουν καμια έκπληξη. Είναι η γενιά της τηλεκπαίδευσης. Αν αυτο συνεχιστεί κατά αυτόν τον τρόπο, σε 50- 100 χρόνια, το 50 % των παιδιών θα αυτοκτονούν απο την ανία.

H ζωή χρειαζεται ευδαιμονία και αφθονία. Ομως όταν υπαρχει τόση πληροφόρηση που παιρνουν τα παιδια τόσο νωρίς, χωρίς ομως την εμπειρια ζωης , τοτε η ευδαιμονία φεύγει και μια ψευδής αισθηση γνωσης ερχεται που ειναι ο κινδυνος της διανοιας. Γιατι η διανοια θελει να τα αναλυει ολα. Η διάνοια μοιάζει με ενα χειρουργικό νυστέρι, όσο πιο καλα ακονισμένο είναι, τόσο καλύτερα διαμελύει και αναλύει. Ο διαμελισμός -ανάλυση λειτουργεί σε καποια πραγματα όπως στην ιατρική, αλλα οχι σε όλες τις πτυχες της ζωης. Καποιος θελει να γνωρίσει τη σχέση του με τη μητερα του, και την αναλυσει τόσο που την υπεραναλύει. Ομως δε μπορεις να γνωρίσεις έτσι τη μητερα σου τελικα. Δε μπορεις να γνωριζεις τη ζωη με το να την υπεραναλύεις.. Αλλα αυτος ειναι ο κινδυνος της ευφυΐας. Ολη η μοντερνα επιστημη εχει εξελιχθει χάρη στην ανθρωπινη διανοια και παραγει τεχνολογικα επιτευγματα. Η τεχνολογια ειναι μια χαρα γιατι εχει φερει ανεση στη ζωή μας αλλα δεν εφερε τη ζωή σε μας. Και η διάνοια ειναι χρήσιμη αλλά εξαρταται από ποιον εχει προσωποποιηθεί-ταυτοποιηθεί, δηλαδη ποιος ειναι αυτος που κρατάει το νυστέρι.

2. Ταυτότητα-προσωπικότητα

Η διάνοια λειτουργεί με βάση την ταυτοτητα του καθε ανθρωπου. Οσο πιο συνειδητός είσαι στο χτίσιμο της ταυτότητας σου, τόσο θα καθοριστεί και η αποτελεσματικότητα της διάνοιας σου. Αν πχ κρατάς ενα κοφτερο νυστερι (διανοια) αλλα το χέρι σου (ταυτοτητα) δεν ειναι σταθερό, θα κοπείς σε 100 μεριές. Το ανθρώπινο βάσανο οφείλεται στο οτι δεν ξερουμε πώς να κρατήσουμε σταθερο το νυστέρι, γιατι δεν έχουμε μάθει να διαχειριζόμαστε τη διανοια μας. Προσπαθούμε να μαλακωσουμε το κοφτερο μας νυστερι (διανοια) με τα ναρκωτικά, το πολυ φαγητό, το πιοτό, διάφορες εξαρτάησεις, γιατι το νυστερι αλλιώς μας ποναει. Οχι ομως εξαιτιας της φύσης του, αλλα επειδη εμείες δεν ξερουμε να το κρατησουμε σταθερα.

3 Μνήμη

Η Μνήμη ειναι σωματική και νοητική και ειναι συμπυκνωμένη σε πολλα εκατομμυρια αρχεια στον καθενα μας.(αναλύθηκε παραπάνω)

4. Καθαρή, απόλυτη νοημοσυνη

Αυτή η νοημουνη δεν εχει σχεση με καμια μνημη. Αν ο άνθρωπος βρεει πρόσβαση σε αυτήν, τοτε βρήκε πρόσβαση στην πηγή της δημιουργίας, το Θείο. Κατά αυτόν τον τρόπο, εχουν δημιουργηθει πολλες ιδεες του πως ειναι ο θεος και η δημιουργια . Και ετσι δημιουργησαμε το Θεο που βρισκεται εκει ψηλα και τον ρωταμε πως θα κανουμε αυτο ή το αλλο. Επειδη δε γνωριζουμε πως δημιουργηθηκε ο κοσμος, φτιαχνουμε σενάρια, θεωριες, θρησκειες. Ενα λουλουδι αν το προσεξουμε καλά, παρατηρουμε ότι έχει φοβερη νοημοσύνη, σωστα; αλλα δεν μας εχουν πει ότι ο Θεος ειναι η νοημοσυνη. Ομως αν αγγιξεις εσύ μεσα σου την καθαρή, απόλυτη νοημοσυνη που εχεις ως ύπαρξη του σύμπαντος, τοτε εχεις προσβαση στη πηγη της δημιουργιας. Ομως η σημερινη κοινωνια εχει θεοποιήσει την ανθρωπινη διάνοια με αποτελεσμα να χανουμε τον πλανητη μας. Βεβαια μπορουμε να παμε και σε αλλο πλανητη και να κανουμε τα ιδια λογω της τεραστιας συλλογικής μνήμης που κουβαλαει η ανθρωπότητα. Αν θελουμε ομως την ευεξια θα πρεπει να ψαξουμε μεσα μας βαθυτερα, κι οχι προς τα εξω.”